نارضایتی از بازسازی 'پایتخت فرهنگی جهان اسلام' شهر غزني

وزیر شهرسازی افغانستان دو سال پس از برنامه ریزی دولت این کشور برای توسعه شهری غزنی، از کندی پیشرفت این برنامه ها نارضایتی کرده است.

بر اساس تصمیم اجلاس سال ۲۰۰۷ وزیران فرهنگ کشورهای اسلامی، قرار است شهر غزنی در سال ۲۰۱۳ میلادی پایتخت فرهنگی کشورهای اسلامی شود.

شهر غزنی (غزنه، غزنین) از شهرهای عمده زابلستان قدیم و پایتخت سلطنت غزنویان (۹۷۵-۱۱۸۷ میلادی) بود. این شهر در آن زمان به ویژه در زمان سلطنت سلطان محمود (۳۸۹-۴۲۱ هـ.ق) و پسرش سلطان مسعود (۴۲۱-۴۳۲ هـ.ق.) به اوج شهرت و آبادانی خود رسید.

غزنی در دوره غزنویان به مرکز تجمع دانشمندان بزرگ اسلامی مبدال شد و به نوشته برخی مورخان چهارصد شاعر برجسته در دربار غزنویان می زیستند و دو هزار مسجد و مدرسه در این شهر فعال بود. به باور برخی کارشناسان، امپراتوری غزنویان زمینه نزدیکی فرهنگ های ملت های اسلامی را فراهم کرد.

بخشی از بزرگترین شاهکارهای ادبیات فارسی در غزنی پدید آمده است. از جمله شاهنامه فردوسی، تاریخ بیهقی، تاریخ گردیزی، حدیقه الحقیقه سنایی، دیوان عنصری، دیوان فرخی تحت حمایت عزنویان در غزنی پدید آمد.

دولت افغانستان در سال گذشته اعلام کرد که برای بازسازی محلات تاریخی غزنی و توسعه شهری این شهر، ۲۰۰ میلیون دلار سرمایه گذاری می کند. ساختن فرودگاه، پارک صنعتی، چند هتل، بازسازی بناهای تاریخی و تغییر چهره کنونی شهر غزنی شامل این برنامه است.

اما یوسف پشتون، وزیر شهرسازی افغانستان در سفری به غزنی از پیشرفت کند این برنامه به شدت انتقاد کرد و گفت که آمادگی ها برای پایتخت شدن شهر غزنی در سال ۲۰۱۳ در سطح بسیار پایینی قرار دارد.

آقای پشتون گفت: "فکر می کنم سه مشکل وجود دارد که سرعت روند کار را کند کرده است: اول، هماهنگی خوب میان مقامات دولت نبوده که باید به وجود بیاید؛ دوم، (عدم) همکاری ظرفیت های تکنیکی است که ما از وزارت خانه های مختلف خواسته ایم تا باما همکاری کنند؛ سوم، پیدا کردن پول است. البته من فکر می کنم که ما کمبود پول نداریم، اگرسرعت دیگر کارهای خود را زیاد کنیم."

با این همه، وزیر شهرسازی افغانستان می گوید از۲۰۰ میلیون دلار تا حال صرف ۱۲ میلیون آن آماده شده است. او گفت: "ما از کشورهای اسلامی می خواهم تا در این مورد ما را کمک کنند تا حد اقل در سال آینده تعدادی از پروژه ها عملی شود."

محمد عثمان عثمانی، والی غزنی می گوید اداره محلی غزنی توانایی لازم را برای اجرای طرح های پرهزینه ندارد. او تاکید کرد که دولت مرکزی باید به این موضوع توجه کند. والی غزنی گفت: "شما در جریان هستید که جناب وزیر آمده بود و وعده داد که پروژه های زیادی را در غزنی اجرا می کند، اما تا اکنون هیچ یکی از این پروژه ها اجرا نشده است."

حالا بسیاری از بناهای تاریخی دوره اسلامی در شهر غزنی در حال فروریختن است. مناره های دوره سلطنت غزنویان، از ارزشمندترین این بناها است که به شدت در معرض خطر نابودی قرار دارد. بالا حصار سلطان محمود، به ویرانه ای مبدل شده است. پیش از این بالا حصار پایگاه نظامی بود و اکنون گفته می شود که هر از گاهی شورشیان طالبان از آن جا استفاده می کنند.

باغ فیروزی، که آرامگاه سلطان محمود هم در آن جا است، و همچنین آرامگاه سنایی غزنوی در حد زیارتگاههای معمولی باقی مانده و اکنون برخی از زنان برای زیارت به آن جاها می روند.

برخی فرهنگیان غزنی می گویند بناهای غزنی نه تنها برای بازسازی و محافظت مورد توجه مقامات نیست، بلکه در معرض خطر جدی کاوش های خودسرانه قاچاقچیان عتیقه نیز قرار دارد.

سرور مولایی، استاد دانشگاه و عضو کمیسیون بازسازی شهر غزنی گفت: "متاسفانه تعدادی از مردم برای منفعت طلبی شخصی در اطراف روضه سلطان تعمیرهای جدید ساختند به دلایل مختلف عیدگاه و مصلی ساختند ما بارها نوشتیم و اظهار نگرانی کردیم، اما کسی در غزنی از این پدیده پیشگیری نکرد."

آقای مولایی می گوید اگر وضعیت به همین منوال به پیش برود، ممکن است آثار تمدنی که در غزنی هست و متعلق به کل افغانستان و جهان اسلامی است، روزی به کلی نابود شود. او هشدار داد: "این بسیار خطرناک است".

مقامهای محلی در غزنی وزارت داخله/کشور افغانستان را مورد انتقاد قرار می دهند که هنوز ماموران واحد ویژه محافظت از محلات تاریخی را برای محافظت محلات تاریخی غزنی نفرستاده است.

این در حالی است که اخیراً در تازه ترین اجلاس وزیران فرهنگ کشورهای اسلامی در جمهوری آذربایجان تصویب شد که شهر کابل، پایتخت افغانستان، در سال ۲۰۲۴ پایتخت کشورهای اسلامی باشد.